• TINHHOANET

Bác phán quyết của tòa trọng tài, Trung Quốc có thể bị đưa ra Liên Hợp Quốc

Vụ trưởng Vụ Đối ngoại Trung Quốc hôm 4/6 tuyên bố nước này sẽ không chấp hành phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) về vụ kiện “đường 9 đoạn” của Philippines, vì vậy vấn đề Biển Đông có thể được đưa ra Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (LHQ).

30lead7
Trung Quốc đã tiến hành bồi đắp nhiều bãi đá ở Biển Đông.

Ngày 4/6, trong cuộc họp báo bên lề Đối thoại Shangri-La diễn ra ở Singapore, Chuẩn Đô đốc Quan Hữu Phi, vụ trưởng Vụ Đối ngoại, Quân ủy Trung ương Trung Quốc thẳng thừng tuyên bố nước này sẽ không chấp hành phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) về vụ Philippines kiện “đường 9 đoạn” Trung Quốc đơn phương vẽ ra trên Biển Đông, theo AP.

Năm 2013, Philippines đệ đơn lên PCA, kiện yêu sách chủ quyền theo đường lưỡi bò do Trung Quốc tự vẽ ra, đòi chủ quyền phần lớn diện tích Biển Đông. PCA tuyên bố mình có đủ thẩm quyền xét xử vụ kiện, và sẽ ra phán quyết cuối cùng vào tháng 6.

Ngay từ khi Philippines khởi kiện, Trung Quốc đã liên tục tuyên bố không tham gia vụ kiện đồng thời sẽ bác bỏ mọi phán quyết của tòa. Dù PCA không có quyền lực thi hành phán quyết của mình, giới chuyên gia cho rằng nhiều khả năng vụ việc sẽ được trình lên LHQ để xem xét xử lý, theo Interpreter.

Greg Raymond thuộc Viện nghiên cứu chính sách quốc tế Lowy của Australia nhận định rằng, so với Toà án Công lý quốc tế (ICJ), PCA có ít có quyền lực hơn khi cơ quan này không có điều khoản nào tương đương với điều 94 của Liên Hợp Quốc, trong đó quy định bất kỳ bên nào trong một vụ kiện không tuân thủ phán quyết của tòa án thì có thể bị đưa ra Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc xem xét. Trong trường hợp cần thiết, LHQ có thể đưa ra kiến nghị hoặc quyết định buộc bên không tuân thủ phải thi hành phán quyết.

Tuy nhiên, bác bỏ một phán quyết của PCA đồng nghĩa với việc không tôn trọng luật pháp quốc tế. Như vậy, các thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc có thể nhóm họp và ra nghị quyết về vấn đề này. Nội dung nghị quyết có thể chỉ rõ việc phớt lờ phán quyết của PCA sẽ làm xói mòn uy tín của UNCLOS (Công ước Liên Hợp Quốc về luật biển) và phủ nhận mọi nỗ lực ngoại giao kéo dài hàng thập kỷ để đàm phán thành công văn bản này.

Ngoài ra, LHQ cũng có thể xếp loại vấn đề Biển Đông như một tranh chấp gây xung đột quốc tế và do vậy nó phải thuộc thẩm quyền nhiệm vụ của cơ quan quyền lực này.

International_Court_of_Justice
Trụ sở Tòa Trọng tài Thường trực, nơi xét xử vụ kiện “đường lưỡi bò” của Philippines.

Mặc dù Trung Quốc (có thể cả Nga) sẽ lên tiếng phản đối, các thành viên còn lại trong LHQ nhiều khả năng sẽ đồng ý xem xét nghị quyết. Theo Raymond, có ít nhất hai ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an là Mỹ và Anh chắc chắn sẽ ủng hộ. Mỹ tuy chưa phê chuẩn UNCLOS, nhưng Tổng thống Obama luôn nhấn mạnh sự cần thiết phải tôn trọng các phán quyết của PCA. Thủ tướng Anh David Cameron gần đây cũng bày tỏ hy vọng Trung Quốc tuân thủ các phán quyết được đưa ra

Trong khi đó, một số ủy viên không thường trực có thể sẵn sàng ủng hộ một cuộc thảo luận tại LHQ về vụ việc này. Nhật đang dùng khái niệm “trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ” để đề cập vấn đề Biển Đông.

Australia đang dành sự quan tâm lớn tới việc giải quyết các tranh chấp ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương bằng luật pháp quốc tế và các biện pháp hòa bình. Bất kỳ phán quyết nào của PCA phản đối “đường 9 đoạn” của Trung Quốc đều tạo ra cơ hội để Australia mở rộng và tăng cường các biện pháp tiếp cận vấn đề Biển Đông theo quan điểm cứng rắn của mình.

Một điểm thuận lợi đối với Australia là nước này từng đứng lên như một cường quốc ủng hộ việc thiết lập trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ. Năm 1986, ICJ cho rằng chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Nicaragua vi phạm luật pháp quốc tế nên yêu cầu Washington phải giảm sự ủng hộ đối với các hoạt động quân sự và bán quân sự cho nước này. Sau đó, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra nghị quyết kêu gọi Mỹ phải tuân thủ. Australia khi đó với tư cách là ủy viên không thường trực đã kiên quyết ủng hộ nghị quyết này.

Tình hình hiện nay dường như giống với 30 năm trước. Nếu sự việc tiếp tục phát triển tiêu cực, Australia chắc chắn sẽ công khai đứng lên phản đối việc Trung Quốc coi thường luật pháp quốc tế“, ông Raymond khẳng định.

Theo VNExpress

x