Chỉ với 1 câu đối, ông lão cưỡi bò khiến quan huyện quỳ xuống lạy như tế sao

13/06/17, 15:21 Tin Tổng Hợp

Thời vua Lê chúa Trịnh, vì thời cuộc nhiễu nhương mà nhiều vị quan phải từ quan về quê, tuy vậy, họ vẫn hết lòng nghĩ về dân về nước. Trần Văn Trứ là một người như vậy.

s

Trần Văn Trứ sinh năm ất Mùi (1715) tại làng Từ Ô, huyện Thanh Miện, Hải Dương thi đỗ Hoàng giáp năm Qúy Hợi (1743) đời Lê Hiển Tông, ông làm quan tới chức Thiên đô ngự sử, người đương thời quen gọi là tiến sĩ Từ Ô.

Tuy làm nhiều chức quan to, nhưng cuối cùng vì thấy chính sự quá đỗi mục nát nên ông liền cáo lão về trí sĩ. Ai nấy đều tiếc, bởi lẽ ông là một người thanh liêm chính trực, có tài lại có lòng thương dân.

Trần Văn Trứ - một vị quan thành liêm chính trực. Ảnh minh họa
Trần Văn Trứ – một vị quan thành liêm chính trực. Ảnh minh họa

Vị quan chính trực, không thiên vị tình riêng.

Có một năm, Trần Văn Trứ phụ trách khoa thi hương thuộc trấn quê nhà. Bà vợ nói riêng với ông:

– Năm nay có thằng cháu đi thi, mong được ông rộng tay cho nó đặng mở mày mở mặt. Tên nó là Hi…

Ông gật đầu biết vậy. Bà vợ lại dặn riêng người theo hầu để ý, khi nào ông duyệt đến quyển văn của người cháu thì làm hiệu: hi hi, nhắc cho ông nhớ.

Đúng vào buổi ông chấm văn, người hầu nhận ra dấu hiệu đã dặn, liền đứng cạnh vờ đằng hắng: “hi hi”. Ông sực nhớ lại lời vợ, liếc qua lời văn dưới mắt mình thì thấy lời lẽ bất thông, không xứng đáng đỗ.

Ông cầm ngay bút son sổ dài lên mặt quyển mà nói: “Này hi hi! Này hi hi!”. Người hầu tái mặt, vội vàng trốn ra ngoài.

Dùng bộ râu để dạy dỗ quan huyện.

Thời gian về nhà, ông biết viên tri huyện huyện mình (Thanh Miện) là kẻ rất hách dịch, hễ ai qua dinh mà không xuống ngựa, xuống cáng đều bị hắn đánh đòn.

Một hôm, nhân đi chơi qua huyện, ông mượn một con bò cỡi đi, nghênh ngang không chịu xuống. Lính huyện lôi ông vào quan. Ông kêu là thầy đồ già đi dạy học ở tỉnh xa mới về nên không hay biết lệ này, vả lại lệ quan buộc phải xuống ngựa chứ không buộc xuống bò.

h

Lão huyện thét la một hồi, truy hỏi sách nọ, vặn sách kia để thử thách thầy đồ. Sau chừng như thấy ông đối đáp trôi chảy, ung dung, lại có tuổi tác, nên cũng có ý nể, lão huyện liền bảo ông:

– Lý ra tội nhà thầy phải đánh đòn, nhưng ta nể cái bộ râu của thầy nên tha đòn cho. Vậy thầy phải đối câu đối ta ra để tạ ơn nghe!.

Rồi lão huyện ra vế đối rằng:

Huyện quan Thanh Miện kiến vô lễ nhi dục công.

Nghĩa là:

Quan huyện Thanh Miện thấy kẻ vô lễ nên muốn đánh.

Ông nghè Từ Ô thấy nói “nể cái bộ râu” bèn cười khẩy và đọc:

Tiến sĩ Từ Ô hạnh hữu tu nhi đắc thoát.

Nghĩa là:

Tiến sĩ Từ Ô may nhờ có râu mà thoát đòn.

Quan huyện cùng lũ nha lại nghe vậy biết ngay là tướng công họ Trần, sợ toát mồ hồi, chả còn hồn vía, phủ phục lạy như tế sao.

Ông nghiêm sắc mặt, chỉnh cho một hồi về đạo đức khiêm tốn, chăn dân … rồi bỏ đi. Một hồi sau đám quan lại vẫn không dám đứng dậy, người xem được một trận cười. Từ đó, cái lệ “hạ mã” hống hách, vô lý kia cũng bị hạ luôn.

Lời bàn:

Khi Trần Văn Trứ mất, các bạn đồng liêu và khoa mục có câu đối viếng:

Tọa học sĩ ư xuân phong, diện mệnh nhi đề huấn, hối nhược gia nhân phụ tử.

Lập lại tư ư băng tuyết, từ trực khí tráng, lẫm liệt như lôi điện quỷ thần.

Nghĩa là:

Dạy học như gió xuân, thước ngọc khuôn vàng, răn bảo tựa cha con ruột thịt.

Làm quan như băng tuyết, lời ngay khí mạnh, trang nghiêm như sấm sét quỷ thần.

Một con người có tâm và có tài! Thật đáng quý thay.

*Tài liệu tham khảo

Giai thoại văn học Việt Nam_NXB Văn Học trang 81,82,83 (1988)

Theo soha

Ad will display in 09 seconds

Vì sao nói con người làm gì Thần linh đều biết, xem xong 3 câu chuyện này sẽ rõ

Ad will display in 09 seconds

Lời dạy của quỷ thần: Người đọc sách tốt, thân phủ hào quang

Ad will display in 09 seconds

Bong bóng Chân Thiện Nhẫn

Ad will display in 09 seconds

Vì sao nói con người làm gì Thần đều biết, xem 3 chuyện này sẽ rõ!

Ad will display in 09 seconds

Trong lòng bạn như thế nào thì cuộc sống chính là như thế đó

Ad will display in 09 seconds

Chú rồng nhỏ đến từ phương Đông

Ad will display in 09 seconds

Điều gì khiến Quỷ Thần phẫn nộ

Ad will display in 09 seconds

Chiến tranh thế giới thứ 3 suýt nổ ra: Nếu không có vị anh hùng thầm lặng này

Ad will display in 09 seconds

Ngành công nghiệp triệu đô và một tội ác kinh hoàng đang diễn ra tại TQ!

Ad will display in 09 seconds

Nói điều thị phi nhận Quả báo khốn cùng

  • Vì sao nói con người làm gì Thần linh đều biết, xem xong 3 câu chuyện này sẽ rõ

    Vì sao nói con người làm gì Thần linh đều biết, xem xong 3 câu chuyện này sẽ rõ

  • Lời dạy của quỷ thần: Người đọc sách tốt, thân phủ hào quang

    Lời dạy của quỷ thần: Người đọc sách tốt, thân phủ hào quang

  • Bong bóng Chân Thiện Nhẫn

    Bong bóng Chân Thiện Nhẫn

  • Vì sao nói con người làm gì Thần đều biết, xem 3 chuyện này sẽ rõ!

    Vì sao nói con người làm gì Thần đều biết, xem 3 chuyện này sẽ rõ!

  • Trong lòng bạn như thế nào thì cuộc sống chính là như thế đó

    Trong lòng bạn như thế nào thì cuộc sống chính là như thế đó

  • Chú rồng nhỏ đến từ phương Đông

    Chú rồng nhỏ đến từ phương Đông

  • Điều gì khiến Quỷ Thần phẫn nộ

    Điều gì khiến Quỷ Thần phẫn nộ

  • Chiến tranh thế giới thứ 3 suýt nổ ra: Nếu không có vị anh hùng thầm lặng này

    Chiến tranh thế giới thứ 3 suýt nổ ra: Nếu không có vị anh hùng thầm lặng này

  • Ngành công nghiệp triệu đô và một tội ác kinh hoàng đang diễn ra tại TQ!

    Ngành công nghiệp triệu đô và một tội ác kinh hoàng đang diễn ra tại TQ!

  • Nói điều thị phi nhận Quả báo khốn cùng

    Nói điều thị phi nhận Quả báo khốn cùng

x