8 nền văn minh cổ đại nhân loại bị lãng quên

06/08/16, 05:00 Bí ẩn, Văn minh cổ đại

Nền văn minh Maya hoặc Ai Cập cổ đại được rất nhiều người biết đến, nhưng bên cạnh đó, trên thế giới còn nhiều nền văn minh cũng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử đã bị lãng quên.

1. Vương quốc Silla (Tân La)

tfd_20160406_p1100155
Chùa Bulguksa (Phật Quốc tự) được xem là kiệt tác thời vàng son của nghệ thuật Phật giáo ở vương quốc Silla.

Đây là vương quốc thống trị hầu hết bán đảo Triều Tiên từ năm 57 trước Công Nguyên tới năm 935, nhưng hiện rất ít di tích còn sót lại.

Phải tới năm 2013, các nhà khảo cổ mới tìm được một bộ hài cốt còn nguyên vẹn của một người phụ nữ ngoài 30 tuổi, gần cố đô của Silla – ngày nay là Gyeongju, thành phố duyên hải Đông Nam Hàn Quốc. Phân tích khung xương cho thấy dường như đây là một người ăn chay, với chế độ ăn nhiều gạo, khoai tây và lúa mì. Bà cũng có một hộp sọ dài.

Silla được vua Kin Park Hyeokgeose lập nên. Truyền thuyết kể rằng ông nở ra từ một quả trứng bí ẩn trong rừng và kết hôn với một nữ hoàng sinh ra từ xương sườn của một con rồng.

Theo thời gian, văn hóa Silla phát triển thành một xã hội tập trung phân cấp, với một tầng lớp quý tộc giàu có. Tuy dấu vết còn lại rất hiếm, các nhà khảo cổ đã khai quật được rất nhiều hàng hóa sang trọng được làm ra từ nền văn hóa này, từ những con dao bằng vàng và ngọc hồng lựu tới tượng Phật bằng gang và đồ trang sức, cùng nhiều thứ khác được trưng bày tại Bảo tàng quốc gia Gyeongju, Hàn Quốc.

Sau gần 1000 năm trị vì, vào năm 935 sau Công nguyên Silla đã tan rã và trở thành một phần của quốc gia mới Goryeo. Các nhà sử học không biết chính xác những nguyên nhân cụ thể nào đã dẫn đến sự sụp đổ của đế chế Silla, nhưng có nhiều ý kiến cho rằng các quốc gia láng giềng đã cảm thấy bất an với quá trình bành trướng lãnh thổ của Silla trên bán đảo Triều Tiên. Một số học thuyết khác cho rằng có thể các tầng lớp thấp kém hơn trong xã hội đã nổi dậy để giành lại quyền tự trị.

2. Văn minh Indus

Indus-Valley-Civilization-1024x640
Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng nền văn minh Indus có trước nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại.

Nền văn minh Indus là một trong những nền văn hóa đô thị lớn đầu tiên trên thế giới, bao quát toàn bộ Ai Cập và Lưỡng hà. Đế chế này trải rộng trên hơn một triệu kilomet vuông, kéo dài từ biển Ả Rập đến sông Hằng, tương ứng với khu vực phía tây bắc Ấn Độ, phía đông Afghanistan và Pakistan hiện nay. Nó đã tồn tại hàng nghìn năm, từ khoảng năm 3300 trước Công Nguyên tới năm 1600.

Nền văn minh Indus đã bị lãng quên cho đến khi di tích được khai quật vào năm 1920. Kể từ sau đó, một loạt các nghiên cứu đã phát hiện một nền văn hóa đô thị phức tạp với các tuyến đường thương mại nội thị được thiết lập. Các nhà khảo cổ học cũng khám phá những công trình xây dựng, hệ thống vệ sinh môi trường, nghệ thuật, khoa học, cùng hệ thống chữ viết, gắn liền với nền văn minh này.

Người Indus, còn được gọi là người Harappan, đã phát triển hệ thống cống và thoát nước cho thành phố của mình, xây các bức tường thành và kho thóc lớn, sản xuất đồ gốm và hạt xâu vòng trang sức.

Họ thậm chí còn biết chăm sóc răng miệng. Các nhà khoa học đã tìm thấy 11 chiếc răng hàm có dấu vết được khoan của người trưởng thành sống cách đây 7.500 đến 9.000 năm tại thung lũng Indus, theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature năm 2006.

Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy rằng, biến đổi khí hậu đã làm giảm các cơn mưa gió mùa và gây hạn hán tại nhiều vùng thuộc lãnh địa của người Harappan, buộc họ phải dần phân tán tới các nơi có khí hậu ẩm ướt hơn.

3. Văn minh Tam Tinh Đôi (Sanxingdui)

Mysteries of China
Các mặt nạ thời Tam Tinh Đôi trưng bày tại bảo tàng Bowers ở Santa Ana, California. (Ảnh: AP)

Tam Tinh Đôi là nền văn minh thuộc thời kỳ Đồ Đồng, phát triển ở nơi ngày nay là tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Vào năm 1929, một người nông dân Trung Quốc đã phát hiện thấy nhiều cổ vật ở vườn nhà mình thuộc về nền văn minh này. Các cuộc khai quật được triển khai vào năm 1986 đã tìm ra nhiều đồ điêu khắc từ ngọc thạch và đồng cao đến 2,4 mét.

Tuy nhiên, vẫn chưa xác định được người Tam Tinh Đôi là ai, dù có các bằng chứng khảo cổ về nghệ thuật và văn hóa của họ. Họ là tác giả của nhiều mặt nạ mạ đồng và vàng lá, mà các nhà khảo cổ học tin rằng đó là hiện thân của các vị thần hoặc tổ tiên của họ, theo bảo tàng Tam Tinh Đôi ở Trung Quốc.

Có những bằng chứng khảo cổ cho thấy cách đây khoảng 2.800 đến 3.000 năm, người Tam Tinh Đôi đã rời bỏ vùng đất này và di cư đến thành phố cổ đại Jinsha gần đó.

Nguyên nhân có thể do một trận động đất và sạt lở lớn xảy ra đã chuyển hướng dòng sông Minjiang, làm khu vực này mất nước, buộc dân cư phải chuyển đi nơi khác, theo báo cáo của Liên minh Địa vật lý Mỹ năm 2014.

4. Văn hóa Nok

0112
Tượng đất nung của văn hóa Nok.

Đây là nền văn hóa bí ẩn, ít được biết đến, tồn tại khoảng năm 1000 trước Công Nguyên đến năm 300, tại miền Bắc Nigeria ngày nay.

Các bằng chứng của Nok được phát hiện một cách tình cờ nhờ hoạt động khai thác thiếc vào năm 1943, theo Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, New York.

Thợ mỏ phát hiện một cái đầu bằng đất nung, dấu hiệu của một nền điêu khắc phong phú. Sau đó, nhiều cổ vật đất nung khác cũng được phát hiện, gồm cả những tác phẩm mô tả con người đeo trang sức, mang theo gậy và vũ khí – những biểu tượng của quyền lực có thể thấy ở nghệ thuật Ai Cập cổ đại, theo Học viện nghệ thuật Minneapolis. Một số tác phẩm điêu khắc khác miêu tả bệnh tật của con người, như chứng phù voi.

Một số cổ vật bị đánh cắp trước khi giới khảo cổ kịp phân tích càng làm tăng tính bí ẩn cho nền văn minh này. Vào năm 2012, Mỹ trao trả những cổ vật thuộc văn hóa Nok cho Nigeria. Đây là những thứ bị đánh cắp từ Bảo tàng quốc gia Nigeria và bán sang Mỹ.

5. Đế chế Mauryan

1899513_1424318603604
Cấu trúc vòm bán cầu khổng lồ của Đại bảo tháp Sanchi.

Chandragupta Maurya chính là Alexander đại đế của Ấn Độ. Chandragupta đã tìm đến Macedonia để nhờ trợ giúp trong việc giành quyền kiểm soát các vùng đất lân cận, nhưng quân lính của Alexander quá bận rộn với một cuộc nổi loạn. Mặc dù vậy, Chandragupta vẫn có thể thống nhất cả Ấn Độ và đánh bại mọi kẻ xâm lược từ bên ngoài. Ông thực hiện tất cả những điều này khi mới 20 tuổi.

Sau cái chết của Alexander, chính đế chế Mauryan đã ngăn cản việc người kế vị Alexander mở rộng lãnh thổ về phía Ấn Độ. Chandragupta đã đánh bại nhiều vị tướng Macedonia trong chiến đấu, tới khi người Macedonia đồng ý đàm phán thay vì gây thêm chiến tranh. Không như Alexander, Chandragupta để lại một chính phủ và chế độ quan lại chặt chẽ để bảo đảm cho di sản của mình sẽ tồn tại.

Đáng lẽ đế chế này sẽ tồn tại rất lâu nếu không xảy ra một cuộc đảo chính vào năm 185 trước CN khiến Ấn Độ bị chia cắt, suy yếu và bị xâm lược bởi người Hy Lạp từ phía Bắc.

6. Văn minh Entrusca

TUSCIA-affreschi-tarquinia-necropoli

Etrusca là một nền văn minh cổ từng tồn tại ở khu vực mà ngày nay tương ứng với vùng Toscana, miền Bắc Italy. Những người La Mã cổ gọi những người tạo ra nền văn minh này là Tusci hay Etrusci.

Người Etrusca có ngôn ngữ riêng biệt, nền văn minh này tồn tại từ khoảng thời gian có những bản khắc cổ sớm nhất bằng tiếng Etrusca vào năm 700 TCN trước khi bị đồng hóa với Cộng hòa La Mã vào thế kỷ 1 TCN. Ở thời kỳ đỉnh cao, khi mà Roma và Vương quốc La Mã vẫn còn đang ở giai đoạn khai sinh, thì nền văn minh Etrusca đã phát triển rực rỡ với liên minh ba thành phố: Etruria ở thung lũng Po, Latium và Campania.

Xã hội Entruscan là một xã hội chính trị thần quyền, với những hiện vật cho thấy nghi lễ tôn giáo là một phần của cuộc sống hàng ngày. Mô tả cổ xưa nhất của việc sinh nở trong nghệ thuật phương Tây – một nữ thần ngồi xổm để sinh con – được tìm thấy tại khu bảo tồn Entruscans, Poggio Colla, gần thị trấn Vicchio, Italy. Cũng tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một phiến đá sa thạch kích thước 1,2 x 0,6 mét có khắc ngôn ngữ Entruscan.

Một khu vực khác của người Entruscan là Poggio Civitate. Đây là tổ hợp công trình hình vuông bao quanh một khoảng sân lộ thiên. Theo một nhà khảo cổ học đã nghiên cứu 25.000 cổ vật nơi đây, tòa nhà này được xem là công trình xây dựng lớn nhất Địa Trung Hải tại thời điểm đó.

7. Xứ Punt bí ẩn

nen-van-minh-punt
Một tác phẩm nghệ thuật của vương quốc Punt. (Ảnh: Wikipedia)

Một số nền văn hóa được biết đến chủ yếu thông qua ghi chép từ các nền văn hóa khác. Đó là trường hợp của xứ Punt bí ẩn. Người Ai Cập cổ đại đã biết đến xứ này trong các tài liệu ghi chép trong hành trình thương mại.

Hai vương quốc trao đổi hàng hóa ít nhất tới thế kỷ 26 trước Công Nguyên, dưới thời trị vì của pharaoh Khufu, người xây dựng kim tự tháp Giza.

Một số học giả chuyên nghiên cứu Kinh Thánh đã nhận diện nó với xứ Put. Vào lúc đó Punt được gọi là Ta netjer, “xứ sở thần linh”.

Điều kỳ lạ là không ai biết chính xác vương quốc này nằm ở đâu. Người Ai Cập còn rất nhiều mô tả về những hàng hóa họ nhận được từ Punt (vàng, gỗ mun, nhựa thơm, ngà voi) và những chuyến đi biển thám hiểm tới vương quốc này. Tuy nhiên, họ không có ghi chép nào về điểm đến của những chuyến hải hành này.

Nhiều học giả cho rằng, vương quốc Punt nằm đâu đó ở Arab, hoặc ở Đông Bắc Phi, hoặc cũng có thể ở hạ nguồn sông Nile, tại biên giới phía Nam Sudan và Ethiopia ngày nay.

8. Văn minh Bell–beaker

harange
Bình gốm của văn minh Bell–beaker.

Nền văn minh này được đặt tên theo cổ vật tìm được. Cổ vật gồm nhiều bình gốm có hình dạng giống như quả chuông úp ngược (bell beaker nghĩa là bình hình chuông).

Cư dân thuộc nền văn minh này sống trên khắp châu Âu trong khoảng từ năm 2800 đến 1800 trước Công Nguyên. Ngoài bình gốm, họ còn để lại các hiện vật bằng đồng và những ngôi mộ, bao gồm một nghĩa trang gồm 154 ngôi mộ nằm tại khu vực thuộc Cộng hòa Czech ngày nay.

Đây cũng là những người xây dựng một phần công trình đá cự thạch Stonehenge tại xứ Wales, theo các nhà nghiên cứu.

Theo VNExpress

Ad will display in 09 seconds

Truyền thuyết canh Mạnh Bà

Ad will display in 09 seconds

Chớ nghĩ nhân gian nhiều mỹ hảo, ma quỷ đang thao túng con người!

Ad will display in 09 seconds

Linh dược Hỷ Lai Chi - Tặng phẩm của Phật Dược Sư thời Mạt Pháp

Ad will display in 09 seconds

Tiền nhiều để làm gì, Thiền sư trả lời khiến ai cũng tâm phục

Ad will display in 09 seconds

Người tốt hay gặp khó, kẻ xấu vẫn thành công? Đây là lời giải đáp

Ad will display in 09 seconds

Trừ vong báo oán và lời dạy của Đức Phật

Ad will display in 09 seconds

Bí ẩn dự án du hành thời không Montauk

Ad will display in 09 seconds

5 bằng chứng khảo cổ phủ định thuyết Tiến hóa

Ad will display in 09 seconds

Vô lễ làm nhục Phật, quả báo 9 vạn năm

Ad will display in 09 seconds

Vệ tinh bí ẩn 13.000 năm tuổi đang theo dõi Trái Đất?

  • Truyền thuyết canh Mạnh Bà

    Truyền thuyết canh Mạnh Bà

  • Chớ nghĩ nhân gian nhiều mỹ hảo, ma quỷ đang thao túng con người!

    Chớ nghĩ nhân gian nhiều mỹ hảo, ma quỷ đang thao túng con người!

  • Linh dược Hỷ Lai Chi - Tặng phẩm của Phật Dược Sư thời Mạt Pháp

    Linh dược Hỷ Lai Chi - Tặng phẩm của Phật Dược Sư thời Mạt Pháp

  • Tiền nhiều để làm gì, Thiền sư trả lời khiến ai cũng tâm phục

    Tiền nhiều để làm gì, Thiền sư trả lời khiến ai cũng tâm phục

  • Người tốt hay gặp khó, kẻ xấu vẫn thành công?  Đây là lời giải đáp

    Người tốt hay gặp khó, kẻ xấu vẫn thành công? Đây là lời giải đáp

  • Trừ vong báo oán và lời dạy của Đức Phật

    Trừ vong báo oán và lời dạy của Đức Phật

  • Bí ẩn dự án du hành thời không Montauk

    Bí ẩn dự án du hành thời không Montauk

  • 5 bằng chứng khảo cổ phủ định thuyết Tiến hóa

    5 bằng chứng khảo cổ phủ định thuyết Tiến hóa

  • Vô lễ làm nhục Phật, quả báo 9 vạn năm

    Vô lễ làm nhục Phật, quả báo 9 vạn năm

  • Vệ tinh bí ẩn 13.000 năm tuổi đang theo dõi Trái Đất?

    Vệ tinh bí ẩn 13.000 năm tuổi đang theo dõi Trái Đất?

x